TRIỂN LÃM: Nghệ thuật hóa trang Mặt Nạ Tuồng

Ảnh: Phạm Trí Đức

Lưu Bị

Diễn viên: Đinh Bằng Phi

Nhân vật: Lưu Bị

Vở Tuồng: Lưu Bị cầu hôn Giang Tả 

Hóa trang: Mặt trắng hồng, râu năm chòm suôn đuột: Người đôn hậu, trầm tĩnh, quí phái.

Quan Công

Diễn viên: Đinh Bằng Phi 

Nhân vật: Quan Công 

Vở Tuồng: Giang Đông Phó Hội

Hóa trang: Mặt đỏ tuyền, mày tằm, mắt phụng: Tính khí can trường, anh hùng.

Trương Phi

Diễn viên: Công Khanh 

Nhân vật: Trương Phi

Vở Tuồng: Triệu Tử Long đoạt ấu chúa

Hóa trang: Nền da đen chỉ hạng dân thường cũng như hàm râu xoắn chứng tỏ không thuộc quí tộc. Mắt tròng táo, mày hổ mi.

Triệu Khuôn Dẫn

Diễn viên: Đinh Bằng Phi

Nhân vật: Triệu Khuôn Dẫn 

Vở Tuồng: Trảm Trịnh Ân 

Hóa trang: Nền mặt đỏ: Tính nết can cường, chân mày trắng để nổi bật 7 nốt ruồi đặc biệt theo truyền thuyết Chân mạng Đế vương. Hồng diện liên mi: Mặt đỏ, chân mày liền nhau.

Bao Công

Diễn viên: Công Chấn 

Nhân vật: Bao Chửng (Bao Công) 

Vở Tuồng: Bao Công Xử Án Quách Hòe

Hóa trang: Mặt đen, trên trán có vòng âm dương, tượng trưng ánh sáng nhật nguyệt, soi rọi tất cả uẩn khúc, oan ức của người đời. Râu năm chòm, mão (mũ) thẻ ngang.

Phàn Định Công

Diễn viên: Minh Biện 

Nhân vật: Phàn Định Công 

Vở Tuồng: Sơn Hậu thứ 2 

Hóa trang: Nền mặt đỏ: Trung thần. Mắt tròng lõa: Tướng già. Nền mặt trễ xuống má: Người già.

Phàn Diệm

Diễn viên: Xuân Quan 

Nhân vật: Phàn Diệm 

Vở Tuồng: Sơn Hậu 2 

Hóa trang: Giống như cha là Phàn Định Công, nhưng trẻ hơn. Mắt tròng xéo: tuổi còn trẻ.

Trịnh Ân

Diễn viên: Xuân Quan 

Nhân vật: Trịnh Ân

Vở Tuồng: Trảm Trịnh Ân

Hóa trang:  Hai bên mắt không đều, mắt trái nhỏ, mắt phải lớn, miệng bị lệch đi. Mặt nền đen: xuất thân bần dân. Mày đỏ: nóng tính. Mắt tròng táo: người đứng tuổi. 

Đơn Hùng Tín

Diễn viên: Công Chấn 

Nhân vật: Đơn Hùng Tín 

Vở Tuồng: Tống Tửu Đơn Hùng Tín 

Hóa trang: Mặt xanh da trời: Tính tự đắc, kiêu dũng. Mặt có nét đỏ: Tính nóng nảy. Râu đỏ: Anh hùng (nhưng không thuộc chính phái). Cốt con rồng xanh (sinh dưới dấu Rồng xanh).

Lưu Khánh

Diễn viên: Xuân Quan 

Nhân vật: Lưu Khánh 

Vở Tuồng: Giải vây Bạch Hạc 

Hóa trang: Mặt đen: Tướng miền núi. Mày lửa: nóng tính. Mắt tròng mỏ, râu năm chòm. 

12 - Right

Tạ Ôn Đình

Diễn viên: Minh Biện 

Nhân vật: Tạ Ôn Đình 

Vở Tuồng: Sơn Hậu thứ 3 

Hóa trang: Tướng của kẻ cướp ngôi 

Sơn Hậu 1: Râu cắt, 1 đốm trắng trên mày. 

Sơn Hậu 2: Râu Xoắn, 2 đốm trắng trên mày. 

Sơn Hậu 3: Râu liên tu, 3 đốm trắng trên mày. 

13 - Right

Công Khanh

Diễn viên: Công Khanh 

Nhân vật: Ngô Tôn Quyền 

Vở Tuồng: Lưu Bị cầu hôn Giang Tả 

Hóa trang: Mặt xanh: Tính can cường, kiêu hãnh. Mắt tròng táo: Người anh hùng có sức mạnh. Râu đỏ: kẻ anh hùng nhưng không phải cùng chính phái. Mày hổ mi. 

14 - Right

Minh Biện

Diễn viên: Minh Biện 

Nhân vật: Ô Hắc Lợi 

Vở Tuồng: Giải vây Bạch Hạc 

Hóa trang: Da nền mặt nâu đỏ, râu suôn dài, chân mày lửa (cương quyết và nóng tính) 

15 - Right

Cáp Tô Vân

Diễn viên: Hoàng Bé 

Nhân vật: Cáp Tô Văn 

Vở Tuồng: Tiết Nhân Quí chinh đông tướng 

Tiết Nhân Quí: Một tướng tài năng của người Phiên đã nhiều lần đánh đuổi được quân của triều Dương trong lịch sử Trung Hoa.

Hóa trang:  Mặt nền xanh, tròng nhiễu (mắt trừng, dối trá), có hai cái vòi, có chữ “nhâm” (tốt)  trên trán, cốt rồng (sinh dưới dấu rồng). 

16 - Right

Hoàng Thung

Diễn viên: Hoàng Thung 

Nhân vật: Trình Giảo Kim 

Vở Tuồng: Tiết Đinh San chinh tây. 

Tiết Đinh San: Một tướng tài thời Đường, sống lâu, có óc khôi hài.

Hóa trang: Mặt nền đỏ, mắt tròng mỏ, râu đỏ.

17 - Right

Chung Vô Diệm

Diễn viên: Ngọc Hương 

Nhân vật: Chung Vô Diệm (Nữ tướng xấu hình) 

Vở Tuồng: Chung Vô Diệm Đại hội Kỳ Bàn 

Hóa trang: Người phụ nữ nổi tiếng là xấu và hung dữ, nét hóa trang chủ yếu cho mọi người phải kinh sợ, miệng có nanh, đầu đội sừng. Mặt nền xanh, có chữ “Nhâm” trên trán, cốt rồng.

18 - Right

Châu Xương (Châu Thương)

Diễn viên: Hữu Nhi 

Nhân vật: Châu Thương (Xương) 

Vở Tuồng: Tam Quốc 

Hóa trang: Mày lửa, mắt tròng nhiễu. Nhân vật vốn là tướng giặc, được quan công thu phục làm bộ hạ thân tín, cùng với quan bình, luôn luôn sát cánh bên chủ tướng, được tôn thờ như bậc thánh 

19 - Right

Thiên Lôi

Diễn viên: Hữu Nhi 

Nhân vật: Thiên Lôi 

Mở đầu kễ đại hội, nhân vật bó nhang ra múa, tượng trưng vị tượng trời đem ánh sáng soi rọi bốn phương 

Hóa trang: Mặt lửa, mặt hổ, nhằm mục đích xua đuổi tà ma. 

20 - Right

Mạnh Đình Quốc

  1.  

Diễn viên: Đông Hồ 

Nhân vật: Mạnh Đình Quốc 

Vở Tuồng: Giải vây Bạch Hạc 

Hóa trang: Tướng võ, một trong Ngũ Hổ, trung thành và tài giỏi. 

21 - Right

Võ Tam Tư

Diễn viên: Hữu Nhi 

Nhân vật: Võ Tam Tư 

Vở Tuồng: Hồ Nguyệt Cô hóa cáo 

Hóa trang: Mặt đen, mắt tròng táo. Đây là tướng võ của Võ Tắc Thiên – hung ác, nóng tính, hữu dõng vô mưu (một con người khỏe nhưng không thông minh).  

22 - Right

Lôi Nhược

Diễn viên: Nguyễn Hoàn 

Nhân vật: Lôi Nhược 

Vở Tuồng: Sơn Hậu 3 

Hóa trang: Nhân vật hài. Râu chuột, vòng trắng hai bên má đồng tiền, nói chuyện có duyên. 

23 - Right

Hồ Nguyệt Cô

Diễn viên: Kim Thanh 

Nhân vật: Hồ Nguyệt Cô 

Vở Tuồng: Hồ Nguyệt Cô hóa cáo 

Hóa trang: Thú vật tu lâu năm đắc đạo thành người, vì mất ngọc, phải hoàn lại cốt thú. 

24 - Right

Trịnh Ấn

Diễn viên: Nguyễn Hoàn 

Nhân vật: Trịnh Ẩn 

Vở Tuồng: Trảm Trịnh Ân 

Hóa trang: Giống cha là Trịnh Ân, tuổi trẻ, tài năng, chân thật. Mắt tròng xéo: tuổi còn trẻ.

26 - Right

Lão Tiều

Diễn viên: Đinh Bằng Phi 

Nhân vật: Lão Tiều 

Vở Tuồng: Chung Vô Diệm 

Hóa trang: Da nâu, mày bạc, tóc búi, râu ngắn thưa: vai người già, quê mùa chất phác.

27 - Right

Hầu Ân (cốt khỉ)

Diễn viên: Hoàng Bé

Nhân vật: Hầu Ân (cốt khỉ) 

Vở Tuồng: Chung Vô Diệm đại họi Kỳ Bàn 

Hóa trang: Giống như Tôn Ngô Không (trong Tây Du Ký), vì đây là một hầu tinh người, tình liến thoắng, linh lợi. 

28 - Right

Lão Văn, Ông Thọ

Diễn viên: Hoàng Bé 

Nhân vật: Lão văn, ông thọ

Vở Tuồng: Thọ lão ông

Hóa trang: Mặt trắng, hai tròng mắt hồng

25 - Right

Vương Bá Đương

Diễn viên: Xuân Quan 

Nhân vật: Vương Bá Dương 

Vở Tuồng: Thuyết Đường 

Hóa trang: Giống Phàn Diệm, tướng trẻ tài ba. Màu xanh nền da là dân xuất thân miền núi. Mắt tròng xéo: Tuổi còn trẻ.

Thái sư Vân Trọng

Diễn viên: Minh Biện

Nhân vật: Thái sư Văn Trọng

Vở Tuồng: Phong Thần

Hóa trang: Mặt đỏ son chỉ người tốt, người trung trinh tiết liệt. Trên trán có một con mắt: người có huệ nhãn, nhìn xa biết rộng, thông thiên đạt địa

Khương Linh Tá

Diễn viên: Nguyễn Hoàn 

Nhân vật: Khương Linh Tá 

Vở Tuồng: Sơn Hậu Thứ 2 

Hóa trang: Mặt xanh: tính kiêu căng, liều lĩnh. Mắt tròng táo. 

Đổng Trác

Diễn viên: Minh Biện

Nhân vật: Đổng Trác

Vở Tuồng: Tam Quốc

Hóa trang: Màu da trắng mốc, mày chổi đót: kẻ gian thần xua nịnh

Nguyễn Anh Thư